แลไปข้างหลัง เมื่อทำร้านชาร้านแรก

Standard

ผมเป็นคนที่ความจำไม่ดีเสียเลย อะไรๆที่ผ่านมาก็มักจำได้ไม่แจ่มชัด  พอค้นๆหาในเวปดู ก็มีเพื่อนเขียนเรื่องบันทึกสมัยทำร้านชาร้านแรก ด้วยความกรุณาสนับสนุนของผุ้ใหญ่หลายๆท่าน  ร้านชาร้านแรกที่พิพิธภัณฑ์ชาวบางกอกนี้ คงจะเป็นร้านชาที่ดีที่สุดที่อาจจะทำได้ตามศักยภาพของผม  มีเพื่อนเก่าๆ และสหายใหม่ๆแวะเวียนมาเยี่ยม และสนทนา  แต่ละครั้งก็เป็นบทเรียนและข้อคิดอันเยี่ยมยอดที่ผ่านเข้ามาในชีวิต

 

อ.ประมวล เคยมาเยี่ยม ๒ ครั้ง  โดยมีเจ้าจ๋า ชลนภา อนุกูล เป็นตัวตั้งตัวตี  ทำให้สามารถสัมผัสกับ อ.ประมวล ที่เป็นมนุษย์ที่น่าสนใจมากคนหนึ่ง  และเจ้าจ๋าได้ช่วยบันทึกไว้ จึงขอเอามาเก็บไว้ ณ ที่นี้ ไว้อ่านเตือนความจำ เผื่อว่าต่อไปจะไม่สามารถหาบันทึกนี้เจออีก  และขอขอบคุณเจ้าจ๋าไว้ ณ ที่นี้ ความดีต่างๆที่มีจากบทความนี้ สมควรยกให้เจ้าจ๋าทั้งสิ้น

————————————————————————————————————————-

 

 

ข้างหลังวิทยากร – ผู้หญิงคนหนึ่งที่ยืนอยู่

ไปร้านชาของตี่ (จงรักษ์ กิตติวรการ) ที่พิพิธภัณฑ์ชาวบางกอก เจริญกรุง ๔๓ คราวแรกเมื่อเดือนก่อน นึกขึ้นได้ว่าอ.ประมวล เพ็งจันทร์ลงมากรุงเทพฯ และน่าจะพักแถวหัวลำโพง ดูไม่ไกลจากร้านชานัก ก็เลยลองโทรฯ ไปหาเพื่อเชิญอาจารย์ ปรากฎว่าท่านเสียงแหบอย่างน่าสงสาร ทราบภายหลังว่า กระทั่งงานเสวนา และการบันทึกเทปโทรทัศน์หลังจากนั้นก็เป็นไปอย่างลำบาก

เมื่อโทรฯ ไปที่บ้านที่เชียงใหม่ อาจารย์สมปองฯ ก็แจ้งว่า คราวนี้คอเจ็บเรื้อรัง หลังจากวางหูก็นั่งคิดอยู่วันสองวันว่า หากลงมากรุงเทพฯ เพื่อเป็นวิทยากรงานเสวนา วันก่อนหน้านั้นอาจารย์อาจจะรับนิมนต์ไปที่อื่น อย่ากระนั้นเลย หากอาจารย์จะเสียงแหบก่อนเสวนา ควรมาเสียงแหบที่ร้านชาจะดีกว่า (ฮ่า) ก็เลยเป็นเหตุให้เชิญอาจารย์มาชิมชาที่ร้านชา บอกพี่น้องเพื่อนฝูงแบบเร็ว-เร็ว ไม่อยากให้วงใหญ่ วงคุยเล็ก-เล็กน่ารักสักสิบกว่าคนก็เลยทำให้ร้านชาวันเสาร์มีชีวิตชีวามาก

ตี่เป็นเจ้าบ้านอย่างดีเยี่ยม ชงชาชั้นดีส่งต่อให้วงคุยอย่างต่อเนื่อง ไม่มีจอกชาไหนว่างน้ำชาตลอดการสนทนา คำถามแต่ละคำถามถูกส่งต่อไปยังอาจารย์อย่างต่อเนื่อง

หนนี้อาจารย์สมปองเดินทางมาด้วย ทราบว่าท่านเกษียณอายุราชการก่อนกำหนดแล้วเช่นกัน จึงได้เดินทางมาพร้อมอาจารย์ประมวลด้วย น้องเจน เสมสิกขาลัยฯ จึงป้อนคำถามสำคัญที่หลายคนสงสัยใจมานาน ว่าในฐานะภรรยาเมื่อสามีมาขอเดินทางสู่อิสรภาพในลักษณาการแบบแสวงบุญไปสู่ความตาย นั่นคือ ไม่พกเงิน ไม่มีมือถือ ไม่ขอใคร อาจารย์รู้สึกอย่างไร และวางใจอย่างไร

อาจารย์สมปองตอบอย่างยาวว่าแรกที่ได้ยินก็รู้สึกช็อก ครั้งที่อาจารย์ประมวลขอลาออกจากราชการ ท่านก็ไปตรวจสอบระเบียบราชการแล้วพบว่าอาจารย์ประมวลก็ได้รับบำนาญราวเจ็ดพันบาทเพียงพอที่จะเลี้ยงดูตัวเองได้ มีสวัสดิการในการรักษาพยาบาล คนสมถะแบบอาจารย์ประมวลน่าจะอยู่ได้ ท่านจึงอนุญาตให้ลาออก

ครั้นเมื่ออาจารย์ประมวลมาขออนุญาตออกเดินทาง ท่านก็ตกใจ แต่พอทบทวนถึงความต้องการเบื้องลึกที่สุดของอาจารย์ประมวลในฐานะผู้กระหายความรู้ตั้งแต่วัยเด็ก เป็นผู้สามารถอดกลั้นเก็บข่มความปรารถนาของตนเองเพื่อถนอมความรู้สึกของผู้อื่นเสมอมา ตลอดจนพฤติปฏิบัติของอาจารย์ในฐานะสามี ที่แม้จะปราศจากคำมั่นสัญญาใด-ใด ไม่ว่าจะเป็นทรัพย์สินเงินทอง การพาไปเที่ยวต่างประเทศ ฯลฯ แต่ท่านก็รู้สึกว่าตนเองเป็นผู้หญิงที่โชคดีที่สุดที่สามารถทำตามใจตนเองได้มากโดยผู้ชายคนหนึ่งมอบโอกาสนั้นให้ตลอดมา ขณะเดียวกัน ความเป็นมนุษย์น่ารักแบบอาจารย์ประมวล เป็นครูบาอาจารย์ทั้งฆราวาสและนักบวชมาหลายปี น่าจะเอาตัวรอดจากเหตุการณ์ร้ายต่าง-ต่างได้

ที่น่าขำก็คือ อาจารย์สมปองเปรียบเทียบว่า ผู้หญิงที่มัดระเบิดติดตัวแล้วไปมอบดอกไม้ให้ราจีฟ คานธี นั้นเป็นผู้หญิงที่มีจิตใจมั่นคง ทำไมคนที่เดินไปหาความตายจึงปราศจากความหวั่นไหว และทำไมอาจารย์ประมวลเพียงแต่ต้องการเดินไปบนเส้นทางแห่งการแสวงหา ไม่ได้แสวงหาความตาย เราจึงจะหวั่นไหวไปด้วย?

อาจารย์สมปองใช้เวลาคิดใคร่ครวญอยู่ราวสองชั่วโมงก็เอ่ยปากอนุญาต – ถ้าไม่ใช่ต้นทุนจากความรัก ความรู้จัก ความเชื่อมั่น และไว้วางใจในสามีตนเองแล้ว การตัดสินใจนี้คงไม่ง่ายนัก

การสนทนาเมื่อบ่ายวันเสาร์ที่ ๑๗ ตุลา ๕๒ นั้นถือว่ายาวนานและมีความเข้มข้นอิ่มเอมใจ ท่ามกลางหมู่แมกไม้กลางเมืองหลวง ในเรือนไม้ของชนชั้นกลางสมัยเปลี่ยนแปลงการปกครอง ๒๔๗๕ ใหม่หมาด เมล็ดพันธุ์บางอย่างกำลังงอกงามอย่างช้า-ช้าและนุ่มนวล

 

 

๑๘ ตค. ๒๐๐๙

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s