unohanagaki (卯花墻)

Standard

อุโนะฮานะงาคิ เป็นถ้วยชาสำคัญ ถือเป็นสมบัติของชาติญี่ปุ่น ภาพที่หาได้ตามอินเตอร์เน็ตจะเห็นได้แบบภาพข้างบน เป็นถ้วยชาที่เคลือบแบบชิโนะ คำร่ำลือและภาพของถ้วยใบนี้สร้างจินตภาพอันงดงามแก่ผู้คนที่ศึกษาเรื่องเกี่ยวกับชาและเครื่องถ้วยญี่ปุ่นจำนวนไม่น้อย มีเพื่อนกระผมที่เป็นครูชาคนหนึ่ง และเป็นหนึ่งในผู้ปลาบปลื้มกับความงามของถ้วยใบนี้มาก ได้มีโอกาสชมถ้วยใบจริงอย่างใกล้ชิด ซึ่งการได้ทัศนาถ้วยใบจริง ทำลายความฝันของเขาอย่างมาก เมื่อเขาพบว่าถ้วยใบจริงค่อนจะขาวซีด และไม่ได้งามอย่างในภาพที่เคยเห็นมา เมื่อถูกผู้ดูแลถ้วยถามว่ามีความเห็นอย่างไร เขาตอบไปว่ามันไม่ได้งามอย่างที่เขาคิดไว้เลย ผู้ดูแลจึงตอบว่าบางทีคุณอาจจะไม่ได้เข้าใจความงามแบบญี่ปุ่นก็เป็นได้


ขออธิบายชื่อ อุโนะฮานะ งาคิ ก่อน อุโนะฮานะ เป็นไม้พุ่มผลัดใบ ชื่อวิทยาศาสตร์คือ Deutzia crenata อยู่ในวงศ์ Hydrangeaceae ออกดอกช่วงพฤษภาคาถึงกรกฎาคมเป็นสีขาวแซมกับใบตามกิ่งที่ยื่นยาว จึงเห็นเป็นสายสีขาวที่โน้มลงพื้น ในญี่ปุ่นสมัยโบราณจึงทำรั้วค้ำไว้ งาคิ คือ รั้วที่ค้ำนี่เอง อุโนะฮานะ งาคิ จึงหมายถึง รั้วค้ำ อุโนะฮานะ

ลายเส้นตรงสีน้ำตาล ที่พาดกันเป็นตารางนี้ก็คือ รั้ว ส่วนดอกของ อุโนะฮานะ พยายามมองเท่าไหร่ก็ไม่เห็น บางท่านก็บอกว่าน้ำเคลือบขาวๆที่ฉาบอยู่นี่แหละ คือ ดอก อุโนะฮานะ


เรื่องมองหาความงามของถ้วย อุโนะฮานะ งาคิ ไม่เจอทำให้นึกโยงไปถึงภาพจัตุรัสสีดำ ของ คาซิมีร์ มาเลวิช ศิลปินชาวรัสเซีย ที่เกิดก่อนการปฏิวัติคอมมิวนิสต์ ภายใต้ระบอบการปกครองของสตาลิน ศิลปินถูกชี้นำให้สร้างงานเพื่อชนชั้นกรรมาชีพ เสนองานเกี่ยวกับกรรมชนและชาวนา งานศิลป์ที่ผู้เสพย์ไม่ต้องใช้สมอง ในขณะที่ มาเลวิช สร้างงานเชิงนามธรรมซึ่งชวนให้ผู้เสพย์งานต้องใช้จินตนาการและความคิด จึงออกนอกแนวทางที่ผู้ปกครองต้องการ ท้ายที่สุดจึงถูกจองจำเพื่อปรับทัศนคติ
ภาพจัตุรัสสีดำอาจจะไม่ได้งามโดยตัวมันเอง แม้แต่เด็กประถมก็ยังน่าที่จะวาดภาพจัตุรัสสีดำได้ไม่ยาก แต่ภาพนี้มีมูลค่านับล้าน มูลค่านี้เกิดจากความทรงอิทธิพลของภาพนี้ ภาพนี้ส่งผลทางความคิดต่อศิลปินอีกหลายคน คุณค่าที่เกิดจากประวัติของคนสร้างงาน และความรู้สึกผูกพันที่มีส่วนร่วมกับประวัติของภาพ ซึ่งตัวงานทำหน้าที่เหมือนวัตถุบรรจุความทรงจำทางประวัติศาสตร์ด้วย
กลับมาดูถ้วย อุโนะฮานะ งาคิ อีกทีทำให้คิดได้ว่า สำหรับถ้วยใบนี้ความงามอาจจะไม่ใช่ตัวคุณที่แท้จริงของมัน อุโนะฮานะ งาคิ เป็นถ้วยใบแรกๆที่สร้างขึ้นเองในญี่ปุ่น ที่ไดรับการยอมรับว่ามีความงามให้ใช้ในพิธีชาได้ โดยที่ก่อนหน้านี้ถ้วยและอุปกรณ์ชาต่างๆที่รับกันว่างามล้วนเป็นของนำเข้าจากจีน หรือเกาหลี คุณค่าของถ้วยชาใบนี้จึงอาจไม่ได้อยู่ที่ความงามของมัน แต่เป็นเพราะประวัติศาสตร์และการบุกเบิกก่อกำเนิดสิ่งต่างๆ

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s